Ενυδάτωση & Τροφοδοσία στην Άσκηση

Πρακτικός, ενδεικτικός υπολογιστής για υγρά, νάτριο/ηλεκτρολύτες και υδατάνθρακες σε ορειβασία, τρέξιμο, γυμναστήριο και περπάτημα. Οι υπολογισμοί είναι αδρές εκτιμήσεις και δεν αντικαθιστούν εξατομικευμένο πλάνο.

3 βασικά σημεία προσοχής
ΠΡΟΤΙΜΗΤΕΑ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ

Αδρός υπολογισμός Sweat Rate

Η μέτρηση της μεταβολής του σωματικού βάρους σε πραγματική προπόνηση είναι πιο χρήσιμη από έναν γενικό τύπο που βασίζεται μόνο στα κιλά.

Sweat rate (L/h) ≈ [(βάρος πριν − βάρος μετά) + υγρά που καταναλώθηκαν − ούρα] / διάρκεια (h)

Παραδοχή: 1 kg απώλειας σωματικού βάρους ≈ 1 L απώλειας υγρών. Για καλύτερη μέτρηση: παρόμοιες συνθήκες, στεγνά ρούχα, ζύγιση πριν/μετά και καταγραφή όλων των υγρών.

Προσοχή: το sweat rate είναι εκτίμηση των απωλειών, όχι αυτόματη συνταγή να πίνετε το 100% αυτής της ποσότητας ανά ώρα. Η υπερπλήρης αναπλήρωση μπορεί να οδηγήσει σε υπερενυδάτωση.
ΟΡΕΙΒΑΣΙΑ / ΕΝΤΟΝΗ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑ

1. Ορειβασία

ΔιάρκειαΥγράΗλεκτρολύτες / NaΥδατάνθρακεςΠρακτικό σχήμα
<1 hΚατά δίψαΣυνήθως όχι ειδική αναπλήρωση0–20 g/hΝερό· συνήθως χωρίς gel
1–2 h≈300–600 mL/hΑνάλογα με ζέστη και εφίδρωση≈20–30 g/h1 gel 25–30 g/h ή ισοδύναμη τροφή
2–3 h≈400–700 mL/h≈300–600 mg Na/h όταν απαιτείται≈30–60 g/hGel + εύπεπτο snack/chew
>3 hΕξατομίκευση με sweat rateΣυχνά ≈400–800 mg Na/h*≈45–60 g/h≈25–30 g CHO κάθε 30΄, με εναλλαγή gel/τροφής

Ενδεικτικά προϊόντα: Precision PF30, Maurten Gel 100 ή αντίστοιχο gel 25–30 g CHO. Για ηλεκτρολύτες: διάλυμα περίπου 500–1000 mg Na/L ανάλογα με εφίδρωση/θερμοκρασία (π.χ. PH 1000 ή ισοδύναμο). Δεν αποτελούν εμπορική σύσταση.

ΤΡΕΞΙΜΟ

2. Τρέξιμο

ΔιάρκειαΥγράΗλεκτρολύτες / NaΥδατάνθρακεςΠρακτικό σχήμα
<60΄Κατά δίψαΣυνήθως όχι0 g/hΝερό εφόσον χρειάζεται
60–90΄≈300–600 mL/hΚυρίως σε ζέστη/έντονη εφίδρωση≈20–30 g/h1 gel συνολικά ή sports drink
90΄–2.5 h≈400–750 mL/h≈300–700 mg Na/h όταν απαιτείται≈30–60 g/hGel 25–30 g κάθε 30–60΄
>2.5 hΕξατομίκευση με sweat rateΣυχνά ≈400–900 mg Na/h*≈60–90 g/hMultiple-transportable CHO (glucose/maltodextrin + fructose)

Ενδεικτικά προϊόντα: SiS Beta Fuel 40 για υψηλότερο CHO/h, Precision PF30 ή Maurten Gel 100. Η υψηλή πρόσληψη CHO πρέπει να έχει δοκιμαστεί στην προπόνηση (“gut training”).

ΑΠΛΟ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟ

3. Γυμναστήριο / βάρη

ΔιάρκειαΥγράΗλεκτρολύτες / NaΥδατάνθρακεςΠρακτικό σχήμα
<60΄Νερό κατά δίψαΣυνήθως όχι0 g/hΔεν χρειάζεται gel
60–90΄≈250–500 mL/hΣυνήθως όχι σε κλιματιζόμενο χώροΣυνήθως 0Νερό
>90΄≈300–600 mL/hΜόνο αν υπάρχει πολλή εφίδρωση/ζέστη0–20 g/h, κατά περίπτωσηSports drink κυρίως σε παρατεταμένο circuit/high-volume session
ΠΕΡΠΑΤΗΜΑ

4. Περπάτημα

ΔιάρκειαΥγράΗλεκτρολύτες / NaΥδατάνθρακεςΠρακτικό σχήμα
<90΄Κατά δίψαΌχι συνήθως0 g/hΝερό
90΄–3 h≈200–500 mL/hΜόνο αν ζέστη/έντονη εφίδρωση0–20 g/hΚανονικό snack συνήθως επαρκεί
>3 h≈300–600 mL/h≈200–500 mg Na/h σε θερμές συνθήκες≈20–30 g/hΤροφή συνήθως προτιμότερη από gels

Πώς γίνεται ο αδρός υπολογισμός

Ο υπολογιστής χρησιμοποιεί το βάρος, τη θερμοκρασία και το είδος δραστηριότητας ως εκπαιδευτική προσέγγιση πρώτης εκτίμησης. Δεν αποτελεί καθιερωμένο κλινικό τύπο πρόβλεψης sweat rate.

Εκτιμώμενα υγρά/h = βασική τιμή δραστηριότητας × √(βάρος/70) × συντελεστής θερμοκρασίας

Η τετραγωνική προσαρμογή του βάρους χρησιμοποιείται σκόπιμα ώστε το σωματικό βάρος να επηρεάζει μετρίως — και όχι γραμμικά — την εκτίμηση. Η θερμοκρασία αυξάνει ή μειώνει την αρχική τιμή. Το αποτέλεσμα περιορίζεται μέσα σε πρακτικά εύρη. Αν υπάρχει πραγματικά μετρημένο sweat rate, αυτό έχει σαφώς μεγαλύτερη αξία.

Ενδεικτικό Na/h = εκτιμώμενα υγρά (L/h) × ενδεικτική συγκέντρωση Na (mg/L)

Η συγκέντρωση νατρίου στον ιδρώτα έχει μεγάλη διακύμανση μεταξύ ατόμων. Επομένως ο υπολογισμός Na είναι μόνο σημείο εκκίνησης και όχι εργαστηριακή εκτίμηση απώλειας νατρίου.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

  1. Sawka MN, Burke LM, Eichner ER, et al. American College of Sports Medicine position stand. Exercise and fluid replacement. Med Sci Sports Exerc. 2007;39(2):377–390. DOI: 10.1249/mss.0b013e31802ca597. PubMed
  2. Thomas DT, Erdman KA, Burke LM. Position of the Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canada, and the American College of Sports Medicine: Nutrition and Athletic Performance. J Acad Nutr Diet. 2016;116(3):501–528. DOI: 10.1016/j.jand.2015.12.006. PubMed
  3. Hew-Butler T, Rosner MH, Fowkes-Godek S, et al. Statement of the Third International Exercise-Associated Hyponatremia Consensus Development Conference. Clin J Sport Med. 2015;25(4):303–320. DOI: 10.1097/JSM.0000000000000221. PubMed
  4. Jeukendrup AE. A step towards personalized sports nutrition: carbohydrate intake during exercise. Sports Med. 2014;44(Suppl 1):S25–S33. DOI: 10.1007/s40279-014-0148-z. PubMed